در سوره بلد پس از اشاره به نعمت های الهی مانند چشم، زبان و لب ، در آیه 10 می فرماید : «وَ هَدَیناهُ اَلنَجْدَیْن» .
«نجد» در این آیه به معنای راه است و «نجدین» یعنی دوراهی.
معنای آیه این است که خداوند می فرماید : ما انسان را به سر دوراهی ، هدایت کردیم . این دوراهی یکی راه خوبی و خیر و سعادت است و دیگری راه بدی و شرّ و شقاوت ، و انسان باید یکی از آن دو را انتخاب کند .
این آیه یکی از روشن ترین آیاتی است که هم وجود اختیار را در انسان ثابت می کند و هم بیان می دارد که تمام حوادث زندگی انسان هم به اختیار و طبق میل او نیست . بلکه انسان در بخشی از امور زندگی نیز مجبور است . بخشی از زندگی انسان جبری است ، زیرا بدون اینکه خودش اراده کند به دنیا می آید و خدا راه خوبی و بدی را به او نشان می دهد و انسان باید با اختیار خود یکی از آن دو راه را انتخاب کند .
پس انسان در اختیار داشتن خودش هم اختیار ندارد و مجبور است که اختیار داشته باشد .
همچنین هیچکس نمی تواند بگوید من هیچ یک از دو راه خوبی و بدی را انتخاب نمی کنم ، زیرا مجبور است یکی از آن دو را انتخاب کند .
اما اینکه کدام راه را انتخاب کند در اختیار خود اوست و در اینجا دیگر مختار است و خودش با اراده خویش راه سعادت و بهشت یا شقاوت و دوزخ را انتخاب می کند .
«استاد احمد جامی»
